စက္တင္ဘာလမတိုင္မီ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္တဲ့ အယ္နီညိဳ ၂ဝဝ၉

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Department Of Commerce ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ National Oceanic and
Atmospheric Administration(NOAA) ဌာနရဲ႕ သိပၸံပညာရွင္မ်ားက အခုႏွစ္ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈသည္
ကမာၻ႕မိုးေလဝသ၊ ကမာၻ႕သမုဒၵရာေရျပင္အေျခအေနနဲ႕ ပင္လယ္/သမုဒၵရာထဲက သက္ရွိသတၱဝါေတြအေပၚ
အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ သိသိသာသာ ျဖစ္ေပၚေစလိမ့္မယ္လို႕ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၉ ရက္ေန႕မွာ
ထုတ္ေဖၚေၾကညာခဲ့ၾကပါတယ္။
၂ ႏွစ္မွ ၅ ႏွစ္ အတြင္းမွာ တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ အေရွ႕ပိုင္းနဲ႕ အလယ္ပိုင္း၊
အပူပိုင္းေဒသရဲ႕ သမုဒၵရာေရျပင္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္ေစမႈဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ ၁၂ လ ေလာက္အထိ ၾကာတတ္ေၾကာင္းနဲ႕ အခု တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ေပၚတဲ့ အယ္နီညိဳဟာ အားပိုေကာင္းလာႏိုင္ကာ ၂ဝဝ၉
ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လနဲ႕ စက္တင္ဘာလ အတြင္းမွာ စတင္ျဖစ္ေပၚၿပီး  ၂ဝဝ၉-၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္ ေဆာင္းဦးကာလ အထိ
ၾကာရွည္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ ခန္႕မွန္းထားေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၾကပါတယ္။ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈဟာ
ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ အေနာက္အလယ္ပိုင္း အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံေပၚက ေျခာက္ေသြ႕ပူျပင္းမႈေတြနဲ႕
ဆက္စပ္ျဖစ္ေပၚလာမယ္လို႕လဲ ခန္႕မွန္းထားပါတယ္။
ကမာၻ႕လူ႕အသိုင္းအဝန္းရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ေတြ၊ စီးပြားေရးေတြ မွာ ထိခိုက္ဆံုးရႈံးမႈ မျဖစ္ရေအာင္
အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္သူေတြနဲ႕
စက္မႈ/စီးပြားကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းႀကီးမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ၾကသူေတြက ခန္႕မွန္းတြက္ခ်က္ၿပီး
ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ၾကရာမွာ ဒီကေန႕ တိုးတက္လာတဲ့ သိပၸံပညာေတြနဲ႕ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚလာမႈ ခန္႕မွန္းခ်က္ေတြဟာ ကမာၻ႕မိုးေသဝသျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲမႈေတြအေပၚအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြ ရွိေနတဲ့အေၾကာင္း ေဖၚထုတ္တင္ျပေပးလိုက္ႏိုင္ပါၿပီ လို႕ NOAA ရဲ႕ ဥကၠဌျဖစ္သူ Jane Lubchenco က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
“Advanced climate science allows us to alert industries, governments and emergency
managers about the weather conditions El Niño may bring so these can be factored into
decision-making and ultimately protect life, property and the economy,”
အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မဲ့ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြဟာ သူျဖစ္ေပၚတဲ့ အင္အား၊ သမုဒၵရာ
အပူခ်ိန္ျမင့္မားမႈ ၾကာျမင့္ခ်ိန္နဲ႕ ျဖစ္ေပၚတဲ့ အခ်ိန္ေတြေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ေျပာင္းလဲႏိုင္ေၾကာင္း၊
အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈေၾကာင့္ ဆိုးက်ဳိးေတြခ်ည္းသက္ေရာက္မႈရွိတာမဟုတ္ပဲ
ေကာင္းက်ဳိေတြလဲျဖစ္ေပၚႏိုင္ေၾကာင္း – ဥပမာအားျဖင့္ အတၱလန္တိတ္သမုဒၵရာမွာ ျဖစ္ေပၚလာမဲ့
ဟုရီကိန္မုန္တိုင္ေတြ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မႈကို ေလ်ာ့က်သြားေစႏိုင္ၿပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု
ေျမာက္ပိုင္းေဒသေတြမွာ ေလျပင္းမ်ားက်ေရာက္မႈ နည္းသြားေစႏိုင္တာေၾကာင့္ ဖေလာ္ရီဒါမွာ ျဖစ္လာေနက်
ေတာမီးေလာင္ကၽြမ္းမႈေတြကို လဲ ေလ်ာ့နည္းသြားေစႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ သို႕ေပမဲ့ အယ္နီညိဳရဲ႕
ဆိုးက်ဳိးျဖစ္ေပၚေစႏိုင္မႈေတြေၾကာင့္ ကာလီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ရဲ႕ ေဆာင္းေလေအးတိုက္ခတ္မႈေတြ
ေလ်ာ့ပါးသြားေစၿပီး ေတာင္ပိုင္း အေမရိက ကို ဝင္ေရာက္မဲ့ မုန္တိုင္းျဖစ္ေပၚမႈေတြပိုလာေစႏိုင္ေၾကာင္း၊
အင္ဒိုနီးရွားလိုေဒသမ်ဳိးမွာေတာ့ မိုးေခါင္သြားေစႏိုင္ေၾကာင္း ခန္႕မွန္းထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။
အခု ဇူလိုင္လ အစပိုင္းမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ NOAA ရဲ႕ လစဥ္ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပစိဖိတ္အပူပိုင္းေဒသ ရဲ႕ သမုဒၵရာေရ
အပူခ်ိန္ဟာ ဇြန္လကုန္ပိုင္းမွာ ပံုမွန္ထက္ ၁ ဒီဂရီဆဲလ္ဆီးယပ္စ္ ျမင့္တက္ေနတာနဲ႕ ေနာက္ဆံုးျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ႕
အယ္နီညိဳျဖစ္စဥ္ဟာ ၂ဝဝ၆ ခုႏွစ္အတြင္းမွာျဖစ္ခဲ့တာလို႕လဲ မွတ္သားရပါတယ္။
အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚလာမႈေၾကာင့္ ကမာၻ႕ကုန္သြယ္ေလစီးေၾကာင္းႀကီးေတြရဲ႕ အင္အားေလ်ာ့က်ၿပီး အလယ္
ပစိဖိတ္သမုဒၵရာရဲ႕ အီေကြတာအနီးက အပူပိုင္းေဒသေတြမွာ မိုးရြာသြန္းမႈ ပိုမိုလာၿပီး အင္ဒိုနီးရွားမွာေတာ့
မိုးနည္းသြားမယ္လို႕ သိရပါတယ္။
NOAA ဟာ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈ အေျခအေနကို ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ေနမွာျဖစ္ၿပီးေတာ့
လာမဲ့ ၾသဂုတ္လ ၆ ရက္ေန႕မွာ ေၾကညာခ်က္တစ္ႀကိမ္ထပ္ၿပီးထုတ္ျပန္ဦးမွာျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း
ေနာက္ဆံုးထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ေမလ ၂၁ ရက္ထုတ္ျပန္ခ်က္ကို http://www.cpc.noaa.gov/products/outlooks/hurricane.shtml မွာ ဖတ္ရႈေလ့လာႏိုင္ၾကပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု Department Of Commerce ေအာက္မွာ ရွိတဲ့ National Oceanic and Atmospheric Administration(NOAA) ဌာနရဲ႕ သိပၸံပညာရွင္မ်ားက အခုႏွစ္ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈသည္ ကမာၻ႕မိုးေလဝသ၊ ကမာၻ႕သမုဒၵရာေရျပင္အေျခအေနနဲ႕ ပင္လယ္/သမုဒၵရာထဲက သက္ရွိသတၱဝါေတြအေပၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ သိသိသာသာ ျဖစ္ေပၚေစလိမ့္မယ္လို႕ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၉ ရက္ေန႕မွာ ထုတ္ေဖၚေၾကညာခဲ့ၾကပါတယ္။

မူရင္းစာမ်က္ႏွာအားေလ့လာရန္ http://www.noaanews.noaa.gov/stories2009/20090709_elnino.html

ကမာၻ႕ပင္လယ္/သမုဒၵရာမ်ား၏ ေရမ်က္ႏွာျပင္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈျပ animation ပံု

၂ ႏွစ္မွ ၅ ႏွစ္ အတြင္းမွာ တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ အေရွ႕ပိုင္းနဲ႕ အလယ္ပိုင္း၊ အပူပိုင္းေဒသရဲ႕ သမုဒၵရာေရျပင္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္ေစမႈဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ ၁၂ လ ခန္႕ ၾကာတတ္ေၾကာင္းနဲ႕ အခု တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ေပၚတဲ့ အယ္နီညိဳဟာ အားပိုေကာင္းလာႏိုင္ကာ ၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လနဲ႕ စက္တင္ဘာလဆန္း မတိုင္မီ မွာ စတင္ျဖစ္ေပၚၿပီး  ၂ဝဝ၉-၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္ ေဆာင္းဦးကာလ အထိ ၾကာရွည္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ ခန္႕မွန္းထားေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၾကပါတယ္။ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈဟာ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ အေနာက္အလယ္ပိုင္း အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံေပၚက ေျခာက္ေသြ႕ပူျပင္းမႈေတြနဲ႕ ဆက္စပ္ျဖစ္ေပၚလာမယ္လို႕လဲ ခန္႕မွန္းထားပါတယ္။

ကမာၻ႕လူ႕အသိုင္းအဝန္းရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ေတြ၊ စီးပြားေရးေတြ မွာ ထိခိုက္ဆံုးရႈံးမႈ မျဖစ္ရေအာင္ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္သူေတြနဲ႕ စက္မႈ/စီးပြားကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းႀကီးမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ၾကသူေတြက ခန္႕မွန္းတြက္ခ်က္ၿပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ၾကရာမွာ ဒီကေန႕ တိုးတက္လာတဲ့ သိပၸံပညာေတြနဲ႕ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚလာမႈ ခန္႕မွန္းခ်က္ေတြဟာ ကမာၻ႕မိုးေသဝသျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲမႈေတြအေပၚအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြ ရွိေနတဲ့အေၾကာင္း ေဖၚထုတ္တင္ျပေပးလိုက္ႏိုင္ပါၿပီ လို႕ NOAA ရဲ႕ ဥကၠဌျဖစ္သူ Jane Lubchenco က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“Advanced climate science allows us to alert industries, governments and emergency managers about the weather conditions El Niño may bring so these can be factored into decision-making and ultimately protect life, property and the economy,”

အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မဲ့ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြဟာ သူျဖစ္ေပၚတဲ့ အင္အား၊ သမုဒၵရာ အပူခ်ိန္ျမင့္မားမႈ ၾကာျမင့္ခ်ိန္နဲ႕ ျဖစ္ေပၚတဲ့ အခ်ိန္ေတြေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ေျပာင္းလဲႏိုင္ေၾကာင္း၊ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈေၾကာင့္ ဆိုးက်ဳိးေတြခ်ည္းသက္ေရာက္မႈရွိတာ မဟုတ္ပဲ ေကာင္းက်ဳိးေတြလဲျဖစ္ေပၚႏိုင္ေၾကာင္း – ဥပမာအားျဖင့္ အတၱလန္တိတ္သမုဒၵရာမွာ ဟာရီကိန္းမုန္တိုင္းေတြ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မႈကို ေလ်ာ့က်သြားေစႏိုင္ၿပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ေျမာက္ပိုင္းေဒသေတြမွာ ေလျပင္းမ်ားက်ေရာက္မႈ နည္းသြားေစႏိုင္တာေၾကာင့္ ဖေလာ္ရီဒါမွာ ျဖစ္လာေနက် ေတာမီးေလာင္ကၽြမ္းမႈေတြကို လဲ ေလ်ာ့နည္းသြားေစႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ သို႕ေပမဲ့ အယ္နီညိဳရဲ႕ ဆိုးက်ဳိးျဖစ္ေပၚေစႏိုင္မႈ ေတြေၾကာင့္ ကာလီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ရဲ႕ ဆာင္းေလေအးတိုက္ခတ္မႈေတြေလ်ာ့ပါးသြားေစၿပီး ေတာင္ပိုင္း အေမရိက ကို ဝင္ေရာက္မဲ့ မုန္တိုင္းျဖစ္ေပၚမႈေတြပိုလာေစႏိုင္ေၾကာင္း၊ အင္ဒိုနီးရွားလိုေဒသမ်ဳိးမွာေတာ့ မိုးေခါင္သြားေစႏိုင္ေၾကာင္း ခန္႕မွန္းထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

အခု ဇူလိုင္လ အစပိုင္းမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ NOAA ရဲ႕ လစဥ္ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပစိဖိတ္အပူပိုင္းေဒသ ရဲ႕ သမုဒၵရာေရအပူခ်ိန္ဟာ ဇြန္လကုန္ပိုင္းမွာ ပံုမွန္ထက္ ၁ ဒီဂရီဆဲလ္ဆီးယပ္စ္ ျမင့္တက္ေနတာနဲ႕ နာက္ဆံုးျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ႕အယ္နီညိဳျဖစ္စဥ္ဟာ ၂ဝဝ၆ ခုႏွစ္အတြင္းမွာျဖစ္ခဲ့တာလို႕လဲ မွတ္သားရပါတယ္။

အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚလာမႈေၾကာင့္ ကမာၻ႕ကုန္သြယ္ေလစီးေၾကာင္းႀကီးေတြရဲ႕ အင္အားေလ်ာ့က်ၿပီး အလယ္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာရဲ႕ အီေကြတာအနီးက အပူပိုင္းေဒသေတြမွာ မိုးရြာသြန္းမႈ ပိုမိုလာၿပီး အင္ဒိုနီးရွားမွာေတာ့မိုးနည္းသြားမယ္လို႕လဲ သိရပါတယ္။

NOAA ဟာ အယ္နီညိဳျဖစ္ေပၚမႈ အေျခအေနကို ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ေနမွာျဖစ္ၿပီးေတာ့လာမဲ့ ၾသဂုတ္လ ၆ ရက္ေန႕မွာ ေၾကညာခ်က္တစ္ႀကိမ္ ထပ္ၿပီးထုတ္ျပန္ဦးမွာျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း ေနာက္ဆံုးထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ေမလ ၂၁ ရက္ထုတ္ျပန္ခ်က္ကို http://www.cpc.noaa.gov/products/outlooks/hurricane.shtml မွာ ဖတ္ရႈေလ့လာႏိုင္ၾကပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ပါတယ္။

မူရင္းစာမ်က္ႏွာအားေလ့လာရန္ http://www.noaanews.noaa.gov/stories2009/20090709_elnino.html

Stranded oil tanker damages coral in south

PINGTUNG, Taiwan — The stranded oil tanker Colombo Queen has left some coral formations off the southern county of Pingtung damaged, although it remains to be determined how much coral has been affected and to what extent, the Ministry of the Interior (MOI) said yesterday.

Results of a preliminary investigation show that an area of about 300 square meters surrounding the 497-ton tanker has been affected, about 150 square meters of which is covered with coral, said officials from the Construction and Planning Administration under the MOI.

The administration will continue to monitor the affected area to see whether any fuel oil has leaked from the stranded ship and whether it has affected any other marine life, the officials said.

Meanwhile, work that began a day earlier to remove the 39,000 liters of fuel oil from the stranded tanker was suspended Tuesday because of bad weather caused by the approaching tropical storm Nangka, said the Pingtung County Environmental Affairs Bureau.

As tropical storm Nangka is poised to sweep toward the Bashi Channel and the Taiwan Strait, the company authorized by the bureau to pump out the oil from the Colombo Queen began working instead to prevent further damage to the ship by strong winds that could trigger leakages.

The ship, registered in the East African island nation of the Comoros, got stuck on a reef just 50 meters from the coast in Pingtung County’s scenic Jialeshuei coastal park area Saturday during tropical storm Linfa.

There were no signs of leakage from the vessel, but workers were called in to remove the fuel oil from the tanker before the authorities ask its owner to refloat the ship.

The Colombo Queen was on its way from Hiroshima in Japan to Sri Lanka and local authorities are concerned about a replay of the January 2001 Amorgos disaster, in which 1,150 liters of oil spilled from a Greek ship stranded in the same area. The valuable coral habitat took six years to recover from the damage, while Taiwan’s efforts to sue for compensation in international courts took even longer.