ကမာၻႀကီးပူေႏြးလာမႈႏွင့္ ဂ်ပန္စူပါမုန္တိုင္းႀကီးမ်ား

က်ဳိဒိုသတင္းဌာနက ေရးသားထားတဲ့ သတင္းတစ္ပုဒ္မွာ –

လာမဲ့ ဆယ္စုႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း ကမာၻ႕သမုဒၵရာေရျပင္ ပူေႏြးလာမႈသာ အခုအတိုင္းဆက္ျဖစ္ေနဦးမယ္ဆိုရင္ ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္က အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ေတာင္ပိုင္းကိုဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္သြားခဲ့တဲ့ အဖ်က္စြမ္းအား အလြန္ႀကီးမားတဲ့ ကက္ထရီနား ဟာရီကိန္းမုန္တိုင္းႀကီးထက္ပိုႀကီးတဲ့ စူပါ ဟာရီကိန္းမုန္တိုင္း (အာရွမွာေတာ့ – စူပါတိုင္ဖြန္းမုန္တိုင္း) ဟာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကို ဝင္ေရာက္တိုက္ခတ္ႏိုင္ေၾကာင္း ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ သုေတသနအဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့ေၾကာင္း ေဖၚျပလိုက္ပါတယ္။

တစ္နာရီကို ၂၄၁.၂ ကီလိုမီတာ (၁၄၉.၈ မိုင္) ႏွဳန္းထက္ပိုတဲ့ ေလတိုက္ႏွဳန္းနဲ႕ မုန္တိုင္းႀကီးတစ္ခုျဖစ္လာရင္ အဲဒါကို စူပါတိုင္ဖြန္း မုန္တိုင္းလို႕ ေခၚၾကပါတယ္။ နာဂိုယာတကၠသိုလ္က မိုးေလဝသသုေတသနေလ့လာေရးအဖြဲ႕က အဲဒီလာမဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေတြမွာ ကမာၻႀကီးပူေႏြးမႈရပ္တန္႕သြားေအာင္ လူသားေတြက မလုပ္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ စူပါမုန္တိုင္းႀကီးဟာ တစ္နာရီကို ၂၈၈ ကီလိုမီတာ (၁၇၉ မိုင္)ႏွဳန္းအထိ ျပင္းထန္ႏိုင္တယ္ လို႕ အဲဒီေၾကျငာခ်က္မွာေဖၚျပလိုက္ပါတယ္။

အခုအတိုင္း သမုဒၵရာေရျပင္ အပူခ်ိန္ဆက္တိုးေနဦးမယ္ဆိုရင္ အခုရာစုႏွစ္အကုန္မွာ ၂ ဒီဂရီမွ ၃ ဒီဂရီအထိ အပူခ်ိန္တိုးလာမွာျဖစ္ၿပီးေတာ့ ၊ ၂ဝ၄ဝ ခုႏွစ္နဲ႕ ၂ဝ၈၇ ခုႏွစ္ၾကားမွာ ခုနက စူပါတိုင္ဖြန္းမုန္တိုင္းႀကီးေတြ ျဖစ္လာႏိုင္တယ္လို႕ သူတို႕ရဲ႕ ေလ့လာေရး ကြန္ပ်ဴတာေတြရဲ႕ တြက္ခ်က္မႈအရ ေျပာထားပါတယ္။ Earth Simulator supercomputer နဲ႕တြက္ခ်က္တိုင္းတာရရွိခ်က္ေတြအရ အခုလို ခန္႕မွန္းထုတ္ျပန္ႏိုင္တာျဖစ္ေၾကာင္းလဲ သိရပါတယ္။

သမုဒၵရာေရျပင္ရဲ႕ အပူခ်ိန္ျမင့္မားလာမႈဟာ မုန္တိုင္းႀကီးမ်ားကို အင္အားပိုမိုေကာင္းလာေစႏိုင္တာအျပင္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈေၾကာင့္ ေရေငြ႕ပ်ံတက္မႈကိုလည္း ပိုမိုျဖစ္ေစၿပီး အဲဒီေဒသမွာ ရြာသြန္းမဲ့ မိုးေရခ်ိန္ကိုလည္းျမင့္တက္ေစမွာျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကျငာခ်က္မွာ ပါဝင္ပါတယ္။ တကယ္လို႕ ကမာၻႀကီးပူေႏြးမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ အဲသလို တိုင္ဖြန္းမုန္တိုင္းႀကီးေတြျဖစ္ေပၚမႈဟာလည္း ေလ်ာ့နည္းသြားေစႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

အဲသလိုမွ မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ စူပါမုန္တိုင္းႀကီးရဲ႕ ဗဟိုမွာ ဖိအား ၉ဝ၂ hectopascals ရွိၿပီး ေလတိုက္ႏွဳန္း ၂၈၈ ကီလိုမီတာ (၁၇၉ မိုင္ႏွဳန္း) ဟာ – ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္က ကက္ထရီနား မုန္တိုင္းရဲ႕ ဗဟိုက ေလဖိအား ၈၆၆ hectopascals ထက္ပိုႀကီးတဲ့ အဖ်က္စြမ္းအား အလြန္ေကာင္းတဲ့ မုန္တိုင္းႀကီးေတြ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကို ၿခိမ္းေျခာက္လာလိမ့္မယ္လို႕ လဲ ေဖၚျပထားပါတယ္။ သုေတသနအဖြဲ႕ရဲ႕ Simulator က တြက္ခ်က္ တိုင္းတာမႈေတြ အရ Tohoku ေဒသမွာ အဲဒီအခ်ိန္ စူပါမုန္တိုင္းႀကီးေတြသာျဖစ္လာခဲ့မယ္ဆိုရင္ မိုးေရခ်ိန္ ၁ မီတာေက်ာ္ေအာင္ ရြာသြန္းႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ တြက္ခ်က္ခန္႕မွန္းထားတဲ့အေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၈ ရက္ေန႕က အေမရိကန္ႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္းအား တိုက္ခတ္သြားခဲ့ေသာ အဆင့္-၅ စူပါဟာရီကိန္းမုန္တိုင္း ကက္ထရီနာ

Hurricane_Katrina_August_28_2005_NASA

Hurricane-Katrina-Response2ကက္ထရီနား မုန္တိုင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးမႈမ်ား

katrina-flood

ကက္ထရီနား မုန္တိုင္းေၾကာင့္ ေရလႊမ္းမိုးမႈမ်ား

မူလစာ – Original post at “The Japan Times Online”Tuesday, Sept. 8, 2009-Kyodo News ဂ်ပန္ Online web site